Moderator: Gojko Božović

 

Mihajlo Pantić (1957, Beograd), književnik, profesor Beogradskog univerziteta. Objavio je pedesetak knjiga studija, eseja, književnih kritika i antologija, uključujući i jedanaest zbirki priča. Solvitur scribendo je osmi nastavak autorske edicije Puzzle posvećene pitanjima književnosti i komentarima na okolnosti u kojima ona nastaje i postoji. Priče Mihajla Pantića prevedene su na više od dvadeset jezika i, uz posebna izdanja, uvrštene u mnoge antologije i preglede u Srbiji i svetu. Za pripovedački i esejistički rad dobio je najznačajnije književne nagrade. Živi na Novom Beogradu i počasni je građanin tog dela Beograda.

 

Gojko Božović (Pljevlja, 1972), pesnik, književni kritičar, esejista, izdavač.

Knjige pesama: Podzemni bioskop (1991), Duša zveri (1993), Pesme o stvarima (1996), Arhipelag (2002), Elementi (2006), Obližnja božanstva (2012) i Mapa (2017).

Knjige eseja: Poezija u vremenu. O srpskoj poeziji druge polovine 20. veka (2000), Mesta koja volimo. Eseji o srpskoj poeziji (2009) i Književnost i dani (2018).

Antologije: Antologija novije srpske poezije (2005), Place We Love. An Anthology of Contemporary Serbian Poetry (2006, 2011) i Svet oko nas. Evropski gradovi u novoj srpskoj pripoveci (2009, 2018).

Nagrade za poeziju: „Matićev šal“, „Brana Cvetković“, „Đura Jakšić“, „Branko Ćopić“, „Europa Giovani International Poetry Prize“, „Kočićevo pero“ i „Kočićeva knjiga“.

Nagrada za esejistiku: „Borislav Pekić“.

Poezija i eseji Gojka Božovića prevođeni su na engleski, francuski, nemački, italijanski, ruski, španski, holandski, danski, portugalski, češki, mađarski, slovački, poljski, rumunski, bugarski, slovenački i makedonski jezik.

Knjige izabranih pesama Gojka Božovića objavljene su u Makedoniji (Елементи, 2010), u Bugarskoj (Името на езика, 2016) i u Rusiji (Карта и другие стихоторения, 2018). U Makedoniji je objavljena i knjiga pesama Gojka Božovića Околни божества : песни и хроники (2014).

Bavi se priređivačkim i uredničkim radom.

Osnivač i glavni urednik Izdavačke kuće Arhipelag i Beogradskog festivala evropske književnosti.

Potpredsednik Srpskog PEN centra.

Živi u Beogradu.

 

BergamArt

Po motivima drame “Španski kardinal” Enrija de Monterlana

Španska luda

Kolektivna režija

Adaptacija teksta, koncept: Marija Bergam

Kreator interaktivnih vizuala: Sanjin Ćorović

Reditelj saradnik: Nikola Zavišić

Kostimografija: Boris Čakširan

Muzika: Lena Kovačević

Koreografija: Tamara Pjević

Igraju: Slobodan Beštić, Marija Bergam, Maja Stojanović

 

Španska luda je intermedijalna drama inspirisana istorijskim likom španske kraljice Huane Lude, utemeljena na drami Španski kardinal francuskog akademika Anrija de Monterlana. U ovom savremenom scenskom čitanju, kraljica Huana, koja je odbila da vlada i zatvorila se u svoje unutrašnje ludilo, postaje metafora otpora, ženske slobode i cene moći. Predstava spaja klasičnu glumačku igru sa upotrebom digitalnih tehnologija. Lik Kardinala, njenog političkog protivnika, pojavljuje se u prvom činu kao projektovani avatar, dok se kraljičin razlomljeni um vizualizuje kroz projekcije, glič efekte i zvučne distorzije. Na sceni se susreću živi izvođač i virtuelni entitet, u neprestanoj borbi za istinu, kontrolu i identitet. Kroz dijalog sa virtuelnim likom, glumica istražuje nove oblike prisustva, ranjivosti i glumačkog otpora, dok se pozorišna scena pretvara u psihološki i digitalni pejzaž.

Reč autora

Sukob Kardinala i Kraljice u drami Španska luda počiva na potpuno različitom doživljaju sveta i stvarnosti. Oni govore istim jezikom, ali se ne razumeju, njihovi unutrašnji svetovi sapostoje, ali se ni u jednoj tački ne presecaju. Luda kraljica odbija da vlada i živi asketskim životom, a kardinal Španije je izdao veru zarad vlasti. Kraljica će uspeti da poljulja kardinala, i on će u jednom trenutku uporediti sebe sa kraljičinim asketskim vrlinama:

 Ona živi u jednoj bednoj sobi… često se dešava da spava na zemlji… krpi svoju odeću… ne žudi za tim da gleda zlato i srebro, jede iz glinenog tanjira, bez stolnjaka i bez salveta… Mrzi sve što predstavlja zadovoljstvo… ne pokazuje radost ni za šta. Pečat koji je izabrala ima jednog carskog pauna koji sedi na zemaljskoj kugli, i jednu reč napisanu ispod: taština.

Svedoci smo vremena u kojem se pod višedecenijskim pogubnim uticajem medija i društvenih mreža ljudi većinom histerično upinju da budu, ili makar sebe predstave lepšim, imućnijim, uticajnijim – onakvim kakvi nisu. U kontekstu postkapitalističkog i postglobalističkog vremena u kojem su se generacije ljudi otuđile i odrekle promišljanja o smislu života, i svoje životne potencijale usmerile na besplodne, neretko i pogubne puteve, pojava jednog lika poput jurodive kraljice Huane vrlo je uzbudljiva i rekla bih — preko potrebna. Može li ispovest lude kraljice, kao što je poljuljala Kardinala, da opomene, zapita i otrezni savremeni svet? Ovo je za mene bila veoma inspirativna i interesantna tema za istraživanje i rad.

Marija Bergam – glumica

 

Vladimir Vujović

Razgovori s Vješticom

Moderator: Igor Perišić

 

Vladimir Vujović rođen je 1991. godine. Diplomirao je na Medicinskom fakultetu u Beogradu. Objavio je romane Silencio (Matica srpska, 2017), Spaljivanje Džošua drveta (Sumatra izdavaštvo, 2021) i Razgovori s Vješticom (Sumatra izdavaštvo, 2025). Roman Razgovori s Vješticom našao se u najužem izboru za NIN-ovu nagradu kao i za nagradu „Beogradski pobednik“.

Za zbirku priča Slobodni udarci (Partizanska knjiga, 2025) dobio je nagrade „Đura Đukanov“ i „Edo Budiša“, kao i posebno priznanje u okviru Nagradu Evropske unije za književnost 2026. godine.

 

 

 

 

 

Igor Perišić (Zrenjanin 1974), diplomirao, magistrirao i doktorirao na Filološkom fakultetu u Beogradu. Od 2006. godine stalno je zaposlen u Institutu za književnost i umetnost u Beogradu, sada u zvanju naučnog savetnika. Tokom 2014. završio postdoktorsko usavršavanje na Univerzitetu u Notingemu. Bio je predsednik Srpskog književnog društva (2016). Od 1. januara 2020. rukovodilac je naučnog Odeljenja za proučavanje srpske književne kritike i metakritike u Institutu za književnost i umetnost. Objavio knjige Gola priča (2007), Uvod u teorije smeha (2010, 2012), Utopija smeha (2013), Кritika i metakritika (2014), Ženski portreti (2017), Srpski (o)kvir (2020) i Кnjiževnost i liberalna misao (2023), kao i devedesetak studija i članaka u naučnim zbornicima, časopisima i književnoj periodici. Tekstovi su mu prevođeni na nemački, poljski i slovenački jezik. Stalni je književni kritičar emisije „Kulturni centar“ RTS-a.

 

Srpsko narodno pozorište, Novi Sad

Džozef Keselring

Arsenik i stare čipke

Režija: Petar Jovanović
Prevodioci: Gustav Gavrin i Radoš Novaković
Dramaturgija: Nikolina Đukanović
Scenografija: Marija Kalabić
Kostimografija: Milica Grbić-Komazec
Kompozitor: Janja Lončar
Scenski pokret: Danilo Milovanović Vukmanović
Igraju: Gordana Đurđević Dimić, Tijana Maksimović, Milovan Filipović, Marko Marković, Tanja Pjevac, Branislav Jerković, Jovana Balašević, Ljubiša Milišić, Miroslav Fabri, Dušan Jakišić, Stefan Vukić

 

Jedna od najpoznatijih crnih komedija svetskog repertoara, koja decenijama izaziva smeh publike širom sveta, u novoj postavci dobija savremeno čitanje i pomerenu perspektivu. Kroz priču o naizgled blagim i dobronamernim staricama i njihovom neobičnom „humanitarnom“ delovanju, gradi se satirična slika društva, uz otvaranje pitanja morala, normalnosti i porodičnih vrednosti.

U ovoj interpretaciji dolazi do promene motiva u odnosu na originalni tekst: umesto usamljenih staraca, junakinje Ebi i Marta „spasavaju“ mlade ljude. Takav pomak proizlazi iz istorijskog konteksta drame, smeštene u vreme Drugog svetskog rata, ali i iz savremenog društvenog trenutka obeleženog sve izraženijim globalnim sukobima i osećajem da je svet za mlade generacije suroviji i nepravedniji nego ranije. Iz tog ugla gradi se i izvitoperena logika junakinja koje veruju da će mlade „osloboditi“ patnje sveta koji ih čeka.

Predstava je oblikovana kao dinamičan crni vodvilj, ispunjen brzim preokretima, naglašenom fizičkom igrom i izražajnim scenskim sredstvima. Poseban akcenat stavljen je na ukupnu scensku atmosferu, koja se gradi kroz usklađeno delovanje scenografije, svetla, kostima i muzike, stvarajući jedinstven i zaokružen scenski izraz.

www.snp.org.rs