Ambijentalna umjetnička instalacija

Equilibrium

Umjetnik: Siniša Radulović

Kustos: Svetlana Racanović

U multimedijalnoj ambijentalnoj instalaciji Siniše Radulovića Equilibrium (2026) postavljenoj u nekadašnjoj budvanskoj crkvi Santa Maria in Punta, precizno raspoređeni objekti i pokretne slike – devitalizovano stablo smokve, video-radovi sa vodom, modifikovana maketa starobudvanskog grada i hibrid knjige i fotografije – sve se to doima kao magično pojavljivanje i harmonično konsteliranje ovih entiteta unutar mjesta u kome se mogu dešavati „čuda“.

Radom Equilibrium, građevina, galerija-crkva se resakralizuje ali ne kroz povratak njenoj inicijalnoj namjeni ili kroz unošenje ozračja mitskog, naboja ritualnog ili uzleta religioznosti već kroz posebnu vrstu epifanije: umjetničke. Davnašnja funkcija prostora koji danas udomljuje umjetnost, funkcija svetog mjesta, utišava se simboličkim i afektivnim dejstvom umjetnosti i njenim transformabilnim potencijalom. Sa druge strane, ta inicijalna svrha građevine i fizionomija prostora i dalje daruje posebnu auratičnost umjetničkim radovima koje uzima u svoje okrilje a ovaj rad taj dar i svesrdno i pedantno angažuje.

Ekvilibristika koja se uspostavlja u ovoj instalaciji nije produkt nadnaravne, mistične sile nego prefinjenih, kreativnih usklađivanja njegovih materijalnih komponenti, njegovih „organa i tijela“, sa anatomijom i memorijom mjesta koje ih je primilo i rasporedilo i sa predanošću posmatrača koja oscilira između slobodnog prepuštanja stanju zanosa i samosvjesnog i znatiželjnog uplitanja u gusto tkanje njegovih znakova, simbola i arhetipova.

U radu Equilibrium, govorimo o autentičnom umjetničkom, svjetovnom „otkrovenju“, kreiranju posvećenog mjesta, prostora posebnosti, o uspostavljanju prefinjene i stamene mreže arhetipskih usredištenja. Voda, drvo, knjiga, grad, slika su ta usredištenja koja otmeno, superiorno i senzitivno impregniraju prostor. Oni predstavljaju fundamente te prostorno-semantičke arhitektonike, tog održivog eko-umjetničkog sistema u kome su „čuda“ regeneracije moguća. Ovaj hiper-senzibilisani prostor osjećamo kao umjetničko utočište, ostrvo spasa, svojevrsnu Nojevu barku koja je tu da sačuva te ugrožene vrste: drvo, grad, knjigu, ljude.

 

Siniša Radulović rođen je 1983. godine u Podgorici. Diplomirao je na Fakultetu likovnih umjetnosti na Cetinju, gdje je magistrirao 2008. godine. Dobitnik je brojnih priznanja, među kojima su Nagrada „Milčik“ Young Visual Artist Award (2017), Gran pri Hercegnovskog zimskog likovnog salona (2016), kao i više nagrada Crnogorskog likovnog salona „13. novembar“ za slikarstvo i video rad. Predstavnik je Crne Gore na 61. Venecijanskom bijenalu savremene umjetnosti (2026) sa projektom Out of the Blue, I’m Swept Away.

Izlagao je na brojnim samostalnim i grupnim izložbama, rezidencijalnim programima i međunarodnim projektima u Njujorku, Beču, Kopenhagenu, Tel Avivu, Madridu, Bazelu, Sankt Peterburgu, Regensburgu, Tirani i Beogradu.

Njegovi radovi nalaze se u brojnim privatnim i javnim kolekcijama, uključujući Kolekciju Oktobarskog salona (Kulturni centar Beograda), Kolekciju Deutsche Telekoma, Kolekciju Narodnog muzeja Crne Gore, Kolekciju JU Muzeji i galerije Podgorice, Kolekciju Univerziteta Crne Gore, Kolekciju Luciano Benetton, Kolekciju Federculture Rim, Kolekciju Muzeja savremene umjetnosti Crne Gore i Kolekciju Crnogorske akademije nauka i umjetnosti.

 

Svetlana Racanović je istoričarka umjetnosti, kustoskinja i umjetnička kritičarka. Doktorirala je na Transdisciplinarnim studijama savremene umetnosti i medija, FMK- Fakultet za medije i komunikacije, Univerzitet Singidunum u Beogradu.
Od 2018. radi kao predavačica na Fakultetu likovnih umjetnosti na Cetinju. Kustoskinja je i ko-kustoskinja niza izložbi u Crnoj Gori i inostranstvu među kojima: Out of the Blue, I’m Swept Away, 61. Bijenale u Veneciji (2026); Želim vidjeti moje planine, Cetinje (Cetinje, 2025); Obod i bistre vode, 54. Bijenale u Veneciji (2011); Slatke, male, prljave stvari, Galerija Artpoint (Beč, 2010); Eros malog prestupa, 51. Bijenale u Veneciji (2005); Montenegrin Beauty, Motorenhalle, Drezden i Künstlerhaus Bethanien, Berlin (2005); Citadela, Budva i Galerija CZKD (Beograd, 2003); IV Cetinjski bijenale savremene umjetnosti (Cetinje, 2002); Lanac otkrivanja (Crna Gora, 2001); III Cetinjski bijenale savremene umjetnosti (Cetinje, 2001).
Dobitnica je nagrade za umjetničku kritiku „Lazar Trifunović” (2004). Kao Fulbrajtova stipendistkinja boravila je u Njujorku 2014, kao i u umjetničkim rezidencijama: u Njujorku 2023 (Residency Unlimited) i Beču 2009 (KulturKontakt).

Objavila je knjige: Marina Abramović – Od reza do šava (Geopoetika, Beograd, 2019);  Milenijumski bag?! – Crnogorska umjetnička scena oko 2000: Prestupnička koalicija kritike i prakse (CSU, Podgorica, 2009). Objavila je niz stručnih tekstova u umjetničkim monografijama, katalozima izložbi, stručnim časopisima i umjetničkim publikacijama u Crnoj Gori i inostranstvu.

Beogradsko dramsko pozorište

Slobodan Stojanović

Više od igre

Režija: Ivan Vuković

Adaptacija: Đorđe Kosić

Scenograf: Marija Kalabić

Kostimograf: Dragica Laušević
Kompozitor: Irena Popović Dragović
Scenski pokret: Maja Kalafatić
Scenski govor: Đorđe Marković

Igraju: Miodrag Radonjić, Anja Jovanović, Milan Čučilović, Milorad Damjanović, Andrej Šepetkovski, Milan Kolak, Ljubomir Bulajić, Daniel Sič, Ivan Zarić, Stefan Radonjić, Nenad Gvozdenović, Rista Milutinović, Arsenije Arsić, Aleksandar Jovanović, Nikola Mijatović, Jana Milosavljević, Jovo Maksić, Stefan Starčević, Bojana Stojković, Anja Josifovski, Anja Ćurčić, Vukašin Jovanović, Ljubinka Klarić

 

Slobodan Stojanović poseduje redak autorski dar da kreira izrazito životne i slojevite likove. Svaki njegov junak, pa čak i oni koje bismo lako otpisali kao dosadne činovnike ili surove policajce, dobija svoju ljudsku dimenziju i postaje nam blizak i razumljiv. Upravo u tome leži Stojanovićeva velika snaga: on nam prikazuje Gradinu kao živu zajednicu, mesto u kojem, uprkos svim razlikama i sukobima, sugrađani ostaju međusobno povezani brigom i empatijom. Piščeva poetika je, atipično za ove prostore, očišćena od cinizma i ironije, a humor dolazi iz životnog apsurda koji ne isključuje lepotu življenja.

Adaptacija teksta kultne serije

„Više od igre“ predstavljala je poseban dramaturški izazov, s obzirom na njen dubok trag u filmskoj i popularnoj kulturi našeg prostora. Bilo je potrebno pažljivo preoblikovati originalni scenario u tri zasebne predstave koje mogu funkcionisati potpuno nezavisno, ali istovremeno čine skladnu i smislenu celinu kada se gledaju zajedno. Reditelj Ivan Vuković i ja smo pri adaptaciji nastojali da sačuvamo Stojanovićevu poetiku, a tamo gde je tražila dopisivanje inspirisali smo se ostatkom njegovog opusa – na primer, u raspisivanju ženskih likova, ili u raspisavanju trećeg dela predstave, koji je zasnovan na nedovršenom Stojanovićevom scenariju.‍

www.bdp.rs

Moderator: Gojko Božović

 

Mihajlo Pantić (1957, Beograd), književnik, profesor Beogradskog univerziteta. Objavio je pedesetak knjiga studija, eseja, književnih kritika i antologija, uključujući i jedanaest zbirki priča. Solvitur scribendo je osmi nastavak autorske edicije Puzzle posvećene pitanjima književnosti i komentarima na okolnosti u kojima ona nastaje i postoji. Priče Mihajla Pantića prevedene su na više od dvadeset jezika i, uz posebna izdanja, uvrštene u mnoge antologije i preglede u Srbiji i svetu. Za pripovedački i esejistički rad dobio je najznačajnije književne nagrade. Živi na Novom Beogradu i počasni je građanin tog dela Beograda.

 

Gojko Božović (Pljevlja, 1972), pesnik, književni kritičar, esejista, izdavač.

Knjige pesama: Podzemni bioskop (1991), Duša zveri (1993), Pesme o stvarima (1996), Arhipelag (2002), Elementi (2006), Obližnja božanstva (2012) i Mapa (2017).

Knjige eseja: Poezija u vremenu. O srpskoj poeziji druge polovine 20. veka (2000), Mesta koja volimo. Eseji o srpskoj poeziji (2009) i Književnost i dani (2018).

Antologije: Antologija novije srpske poezije (2005), Place We Love. An Anthology of Contemporary Serbian Poetry (2006, 2011) i Svet oko nas. Evropski gradovi u novoj srpskoj pripoveci (2009, 2018).

Nagrade za poeziju: „Matićev šal“, „Brana Cvetković“, „Đura Jakšić“, „Branko Ćopić“, „Europa Giovani International Poetry Prize“, „Kočićevo pero“ i „Kočićeva knjiga“.

Nagrada za esejistiku: „Borislav Pekić“.

Poezija i eseji Gojka Božovića prevođeni su na engleski, francuski, nemački, italijanski, ruski, španski, holandski, danski, portugalski, češki, mađarski, slovački, poljski, rumunski, bugarski, slovenački i makedonski jezik.

Knjige izabranih pesama Gojka Božovića objavljene su u Makedoniji (Елементи, 2010), u Bugarskoj (Името на езика, 2016) i u Rusiji (Карта и другие стихоторения, 2018). U Makedoniji je objavljena i knjiga pesama Gojka Božovića Околни божества : песни и хроники (2014).

Bavi se priređivačkim i uredničkim radom.

Osnivač i glavni urednik Izdavačke kuće Arhipelag i Beogradskog festivala evropske književnosti.

Potpredsednik Srpskog PEN centra.

Živi u Beogradu.

 

BergamArt

Po motivima drame “Španski kardinal” Enrija de Monterlana

Španska luda

Kolektivna režija

Adaptacija teksta, koncept: Marija Bergam

Kreator interaktivnih vizuala: Sanjin Ćorović

Reditelj saradnik: Nikola Zavišić

Kostimografija: Boris Čakširan

Muzika: Lena Kovačević

Koreografija: Tamara Pjević

Igraju: Slobodan Beštić, Marija Bergam, Maja Stojanović

 

Španska luda je intermedijalna drama inspirisana istorijskim likom španske kraljice Huane Lude, utemeljena na drami Španski kardinal francuskog akademika Anrija de Monterlana. U ovom savremenom scenskom čitanju, kraljica Huana, koja je odbila da vlada i zatvorila se u svoje unutrašnje ludilo, postaje metafora otpora, ženske slobode i cene moći. Predstava spaja klasičnu glumačku igru sa upotrebom digitalnih tehnologija. Lik Kardinala, njenog političkog protivnika, pojavljuje se u prvom činu kao projektovani avatar, dok se kraljičin razlomljeni um vizualizuje kroz projekcije, glič efekte i zvučne distorzije. Na sceni se susreću živi izvođač i virtuelni entitet, u neprestanoj borbi za istinu, kontrolu i identitet. Kroz dijalog sa virtuelnim likom, glumica istražuje nove oblike prisustva, ranjivosti i glumačkog otpora, dok se pozorišna scena pretvara u psihološki i digitalni pejzaž.

Reč autora

Sukob Kardinala i Kraljice u drami Španska luda počiva na potpuno različitom doživljaju sveta i stvarnosti. Oni govore istim jezikom, ali se ne razumeju, njihovi unutrašnji svetovi sapostoje, ali se ni u jednoj tački ne presecaju. Luda kraljica odbija da vlada i živi asketskim životom, a kardinal Španije je izdao veru zarad vlasti. Kraljica će uspeti da poljulja kardinala, i on će u jednom trenutku uporediti sebe sa kraljičinim asketskim vrlinama:

 Ona živi u jednoj bednoj sobi… često se dešava da spava na zemlji… krpi svoju odeću… ne žudi za tim da gleda zlato i srebro, jede iz glinenog tanjira, bez stolnjaka i bez salveta… Mrzi sve što predstavlja zadovoljstvo… ne pokazuje radost ni za šta. Pečat koji je izabrala ima jednog carskog pauna koji sedi na zemaljskoj kugli, i jednu reč napisanu ispod: taština.

Svedoci smo vremena u kojem se pod višedecenijskim pogubnim uticajem medija i društvenih mreža ljudi većinom histerično upinju da budu, ili makar sebe predstave lepšim, imućnijim, uticajnijim – onakvim kakvi nisu. U kontekstu postkapitalističkog i postglobalističkog vremena u kojem su se generacije ljudi otuđile i odrekle promišljanja o smislu života, i svoje životne potencijale usmerile na besplodne, neretko i pogubne puteve, pojava jednog lika poput jurodive kraljice Huane vrlo je uzbudljiva i rekla bih — preko potrebna. Može li ispovest lude kraljice, kao što je poljuljala Kardinala, da opomene, zapita i otrezni savremeni svet? Ovo je za mene bila veoma inspirativna i interesantna tema za istraživanje i rad.

Marija Bergam – glumica