Književnost

Moderator: Aleksandar Ćuković

Andrija Radulović rođen je 1970. godine u Podgorici, gdje je završio osnovnu i srednju školu. U mornarici u Istri bio je 1988/1989. godine. Istoriju je studirao na Univerzitetu Crne Gore, a Fakultet razredne nastave završio je na Novosadskom univerzitetu.

Radulovićev pjesnički prvijenac – pjesnička zbirka „Pogled s mosta“, izlazi iz štampe 1994. godine, u izdanju „Unireksa“, a zatim slijede knjige poezije: „Znak u pijesku“ (Grad pisaca, Herceg Novi, 1995), „Ponoć na Donu“ (Obodsko slovo, Rijeka Crnojevića, 1997), „Ognjeno rebro“ (Stupovi, Andrijevica, 1998), »Riječ sa juga / izbor kratkih pjesama na ruski jezik“  (Oktoih, Podgorica, 2000), „Anđeo u pšenici“ (Apostrof, Beograd ; Udruženje književnika Crne Gore, Podgorica, 2002), „Ogneno rebro“  (na bugarskom jeziku), Sofija, 2003, „Coasta de boc« (na rumunskom jeziku), Trgovište, 2006, „Sniježna azbuka“ (Oktoih, Podgorica, 2007), „Zvono“ (poema), Unireks, Podgorica, 2008, „Bivše kraljevstvo“ (Udruženje književnika Crne Gore, Podgorica, 2010), „Снежная азбука“ (na ruskom jeziku), Tver – Podgorica, 2011, „Snežna azbuka“ (na slovenačkom jeziku), Ljubljana, 2013, „Jezerski vrh“ (antologija poezije povodom 200-godišnjice Njegoševog rođenja), Književno društvo „Njegoš“, Nikšić – Štampar Makarije, Beograd, 2013, „Bijela pčela Volta Vitmena“ (Obodsko slovo, Podgorica – Štampar Makarije, Beograd, 2015), „Kad bih plakao kao vinograd“ (Unireks, Podgorica ; Beograd 2018).

Radulović je dobitnik brojnih domaćih i međunarodnih nagrada i priznanja. Između ostalog, dobitnik je sljedećih nagrada:

Nagrada „Božidar Vuković Podgoričanin“ – Nagrada Udruženja književnika Crne Gore (na Međunarodnom sajmu knjiga, Podgorica 2008. g); Godišnja nagrada Udruženja književnika Crne Gore „Marko Miljanov“; Laureat međunarodnog književnog festivala – Zlatno pero Rusije (Moskva); Tverska Gramota za visoki doprinos u razvoju crnogorsko-ruskih kulturnih veza i za knjigu »Sniježna azbuka«(Ministarstvo kulture Tverske gubernije-Rusija); Gramota Literarnog muzeja Bugarske (Sofija); Balkanika – Nagrada festivala pjesnika Balkana (Rumunija); Međunarodna nagrada za poeziju „Naji Naaman“ u Libanu; „Boris Kornilov“ (Sankt-Peterburg, Rusija); Internacionalna nagrada „Nosside“, UNESKO (Italija); Nagrada Udruženja književnika Srbije „Simo Matavulj“ (Beograd); „Kočićevo pero“( regionalna nagrada, Banja Luka-Beograd); Povelja Aninoasa (Rumunia),Zlatna značka Kulturno prosvetne zajednice Srbije;  Vukova povelja;  Diploma izuzetnosti Međunarodnog maratona poezije Lenart (Slovenija).

Poezija Andrije Radulovića prevedena je na ruski, engleski, bugarski, italijanski, rumunski, španski, grčki, mađarski, arapski, danski, slovenački, makedonski, poljski, švedski, ukrajinski, francuski, bjeloruski, njemački, hebrejski, češki ,  slovački  i svahili jezik .

Pjesme su mu zastupljene u velikom broju domaćih i stranih izbora, pregleda, atlasa i antologija poezije. Čuvena antologija slovenske poezije „Iz vijeka u vijek“, koja je objavljena u Moskvi 2003. godine, u redakciji istaknutih ruskih pisaca, kritičara, filologa i akademika, završava se pjesmama Andrije Radulovića.

Aleksandar Ćuković

Dr Aleksandar Ćuković, književnik, politikolog, književni kritičar i filozof, rođen je 1991. godine u Nikšiću.

Objavio je knjige: Sporedni poredak, kratke priče, 2012; Omča, roman, 2013; Konture horizonta, intervjui, 2015; Kad skidaju krila, kratke priče, 2018 – dva izdanja; Pisac u kupatilu, kratke priče, 2019; Vrijeme riječi – Udruženje književnika Crne Gore od 1946. do 2020. godine, monografija, 2020 – koautorstvo sa Milicom Kralj; Herostratov asistent, poezija, 2021; Slučaj Danonoćnik, kritika, 2022; Čelebić: iskustvo i pjesništvo, kritika, 2022; Teror razonode, esejistika, 2024, Strah od igre, kratke priče, 2025, Poetski svjetovi Andrije Radulovića – promenade poetskim univerzumom, kritika, 2026, i Prva biblioteka pristupačnih formata u Crnoj Gori 2006-2026, monografija, 2026.

Dobitnik je književnih nagrada: Marko Miljanov, Mirko Banjević, Miodrag Ćupić, Blagodarje, Vidovdanska povelja, Nadži Naman (Naji Naaman) kao i nagrade za najbolju kratku priču na „Podgorica art festivalu” 2018. godine. Dobitnik je Prve godišnje nagrade Udruženja novinara Crne Gore za 2019. godinu.

Ćukovićeve priče i pjesme prevođene su na engleski, ruski, njemački i arapski jezik. Autor je niza naučnih i stručnih radova iz oblasti društvenih i humanističkih nauka. Priređivač je velikog broja knjiga. Glavni je i odgovorni urednik časopisa Stvaranje i audio časopisa Glas. Bivši je prvi urednik dodatka o kulturi „Ćirilica” dnevnih novina Dan. Viši je istraživač na Istorijskom institutu Univerziteta Crne Gore. Autor je emisije „Kontekst” na Radio i televiziji Nikšić, kao i TV kolumne „Da se razumijemo” na istom mediju.

Katarina Peović

Kraj kapitalizma?

Moderator: Marijan Krivak

Kapitalizam ne funkcionira – ali i dalje vlada. U knjizi eseja Kraj kapitalizma? Katarina Peović prati ga tamo gdje nas on najviše pogađa i boli: u plaćama, domovima, ratovima, migrantskim kampovima i na klimatskim frontama. Pokazuje kako logika profita, a ne “ljudska pohlepa”, tjera sustav da razara radnička prava, ruši javno zdravstvo i školstvo, pretvara gradove u igrališta za investitore, a “periferne” zemlje u rezervoare jeftine radne snage.

Umjesto moraliziranja o “korupciji” i “lošim političarima” Kraj kapitalizma? razotkriva istinski sukob: onaj između rada i kapitala, između demokracije svedene na puku mogućnost izlaska na izbore i demokracije u kojoj odlučujemo što ćemo, u kojim količinama i za koga proizvoditi.

Ali što rade radnici, sindikati i studenti? Zašto u Hrvatskoj nema masovnih prosvjeda?

U svojim britkim i briljantnim esejima Katarina Peović prati nit koja od akumulacije kapitala vodi prema ekstremnoj nejednakosti, od fosilnih korporacija prema poplavama, požarima i klimatskim izbjeglicama, od kriza i inflacije prema militarizaciji, rastu desnice i obnovi fašističkih simbola, uvodeći čitatelja u logiku sustava u kojem deset posto najbogatijih drži pola svjetskog bogatstva, a većina šuti i rezignirano glasa protiv sebe.

Kraj kapitalizma? Katarine Peović poziv je na buđenje iz društvene apatije, tekst za one koji osjećaju da sustav puca po šavovima i traže jasan, politički precizan odgovor – što poduzeti.

fraktura.hr

Katarina Peović redovita je profesorica na Odsjeku za kulturalne studije Filozofskog fakulteta u Rijeci. Magistrirala je i doktorirala na Odsjeku za komparativnu književnost Filozofskog fakulteta u Zagrebu. Autorica je pet knjiga iz područja kulturalne teorije.
Radove publicira u časopisima Crisis and Critique, Badiou Studies, Stasis, Književna smotra, Trípodos, Synthesis Philosophica, Socijalne studije, Contemporary Southeastern Europe, kod izdavača Springer, Liverpool University Press i drugih.

Bila je zastupnica u 10. sazivu Hrvatskog sabora ispred stranke Radnička fronta.

Foto: Barbara Trbojević

MARIJAN KRIVAK (1963.), po struci profesor filozofije – zaposlen na Filozofskom fakultetu Sveučilišta J.J. Strossmayeru Osijeku; po životnoj vokaciji diskofil i filmofil u Zagrebu i… gdjegod to stigne.  Posebični mu je interes kritička svijest umjetnosti i navlastite Filozofije otpora.

Nenad Šaponja

Blizanac vremena

Nagrada „Meša Selimović“ pesniku Nenadu Šaponji za knjigu poezije „Blizanac vremena“

Pesnik, esejista i književni kritičar Nenad Šaponja proglašen je danas laureatom nagrade „Meša Selimović“ za zbirku poezije „Blizanac vremena“. Nagrada je dobitniku uručena u Domu Vukove zadužbine u Beogradu.

Nakon uručenja priznanja „Meša Selimović“ u Domu Vukove zadužbine u Beogradu, nagrađeni autor Nenad Šaponja rekao je da je odluka žirija verovatno zasnovana na emotivnom i književnom prepoznavanju dela. „Morate se prepoznati u onome što čitate, morate imati emotivan i pozitivan stav. Postoji mnogo razloga za odluku, ali oni iz nematerijalnog sveta su najvažniji. Moja knjiga jeste predmet u materijalnom smislu, ali sve u njoj pripada nematerijalnom“, istakao je Šaponja.

Govoreći o značaju priznanja koje nosi ime cenjenog književnika, Šaponja je ocenio da su nagrade pre svega deo društvene konvencije i da donose veću vidljivost autorima.

„Nagrada upali reflektore makar na jedan dan i može doneti nove čitaoce. Ne piše se zbog nagrada, ali se ne može reći ni da ne znače, one znače vidljivost u društvenom okruženju. Za samog pisca, međutim, ne znače suštinski ništa“, objasnio je Šaponja dodajući da nagrade mogu olakšati položaj pisca u društvu, ali i da često predstavljaju „veliku sreću“ koja ne mora uvek da prati najvrednija dela.

Mladim čitaocima i budućim piscima, Šaponja je poručio da je pisanje stvar ličnog puta i prepoznavanja: „Ako se neko rodi kao pisac, on će to i postati, kao što voda nađe svoj put. Važno je prepoznati sebe u onome što radite“.

U užem izboru za nagradu koje su Večernje novosti proglasile 38. put bile su knjige Karota Darka Tuševljakovića, Sušt Riste Vasilevskog, Krotko Bojana Vasića, Frau Beta Laure Barne i Taman posla Dragana Markovića.

Članovi žirija koji pripadaju različitim generacijama, zagovornici su različitih književnih poetika i dolaze iz 25 mesta i gradova, izdvojili su više od 100 naslova, a sa 21 glasom pobedila je Šaponjina knjiga Blizanac vremena izdavačke kuće „Prometej“.

Nagrada „Meša Selimović“ ustanovljena je 1988. godine, a dobili su je, između ostalog, Slobodan Selenić, Svetlana Velmar Janković, Radoslav Bratić, Ivan V. Lalić, Radoslav Petković, Antonije Isaković, Dobrica Ćosić, Goran Petrović, Selimir Radulović i Slobodan Jović.

www.rts.rs

Nenad Šaponja (1964. Novi Sad), pesnik, esejista i kritičar, čiji su stihovi prepoznatljivi u savremenoj srpskoj poeziji po stilskoj perfekciji, hermetičnosti i metafizičkim uvidima. U oblasti književne kritike promoviše postmodernu poetiku i ideosinkretički interpretativni pristup književnim delima, koji podrazumeva življenje u književnosti. Desetak godina je pisao kritike za Politiku. Pored poezije i kritike, piše i kratke priče i putopisnu prozu.

Njegova prva zbirka poezije Đakonda (1990) dobila je Brankovu nagradu, tada najznačajniju jugoslovensku nagradu za mlade pesnike. Njegova zbirka eseja Bedeker sumnje (1997) ovenčana je nagradom Milan Bogdanović a takođe je dobila i Prosvetinu nagradu za knjigu godine. Najnovija pesnička knjiga Izgledam, dakle nisam (2017) dobila je nagradu „Miroslav Antić“.

Njegova bibliografija uključuje sledeće poetske zbirke: Odrazi varke (1993), Očiglednost (1996); More (1998); Četiri poeme (2000); Slatka smrt (2012); knjigu izabranih stihova Postoji li dodir tvoje duše? (2014), kao i zbirke kritika i eseja: Autobiografija čitanja (1999) i Iskustvo pisanja (2001). Objavio je i knjigu putopisa Brisel se da prehodati lako (2018). Priredio je i nekoliko antologija od kojih je najznačajnija, Prosvetina knjiga krimi priče (2002). Poezija mu je prevodjena na engleski, španski, italijanski, poljski i rumunski jezik.

2012. godine osnovao je izdavačkue kuću AGORA, danas jednog od najistaknutijih srpskih izdavača, sa jedinstvenim mestom u ovom polju, zahvaljujući širokim interesovanjima i kvalitetnom izboru. Kao glavni urednik i izdavač, potpisao je preko 350 naslova. Brojne knjige koje je objavila AGORA nagrađene su najprestižnijim literarnim priznanjima.

Vladimir Pištalo

Luke

Moderator: Nenad Šaponja

KNjIGA PUTOVANjA – KLjUČEVI ZA OTVARANjE KONZERVE SVETA
Čarolija putovanja osenčena je u ovoj knjizi u njenoj suštinskoj dubini.
Pištalo vodi vaše mišljenje u svim pravcima, a junaci njegovih putovanja napiju se čak i od mesečeve svetlosti. Ovaj pisac, kao „hadžija nestvarnih uspomena“ kontrira turističkim vodičima „koji nam govore šta da vidimo, kako to da razumemo i zašto je to zanimljivo“.
Vodi nas na sasvim različita mesta širom ove planete, nekad je to priča iz nepoznate zemlje (Bocvana), a nekada priča sa mnogo reperkusija iz različitih književnih stvarnosti (Njujork), putujemo od Viktorijinih vodopada do vulkana Etne, od megalopolisa do pustara ovog sveta, od ljudi do usamljenosti, od Herkula do Van Goga, pa sve do istorijskih džepova na koje čitalac neočekivano nailazi, otkrivajući u geografiji i dubinu istorije.
Recimo, iz ovih putopisa se, između redova naravno, može videti i kako je anglosaksonski svet pobedio romanski svet, ili kako barok zaista ujedinjuje lakomislenost i dostojanstvo. Ovi putopisi su priče sa putovanja po svetu, po njegovoj suštini i dubini, složene kao u kaleidoskopu, po modelu udara asocijacija, pred čitaocem kao svedokom.
Bljesak priče postaje pravi vatromet, a delovi priča se fermentiraju u trajno pijanstvo koje postaje deo čitalačkog iskustva. Luke su jedan istovremeno poseban, izoštren i u pozadini krupno kadriran pogled na našu planetu.
U njima se oseća toplina stvarnog doživljaja, dubina percepcije i književne memorije.
Uostalom, pisac nam sam daje svoj ključ za putovanja ka nepoznatom:
„Putuješ ne da bi video, već da bi naučio da gledaš…
Čovek mora nešto znati da bi nešto video. I čovek ne sme sve znati da bi nešto video.
Ja volim nove gradove. Fascinacija padne na mene. Drhturim kao zaljubljen čovek. Žedno grabim nepoznato.“
Nenad Šaponja
*
Vladimir Pištalo (1960) jedan je od najznačajnijih i najprevođenijih savremenih srpskih pisaca, dobitnik NIN-ove nagrade, nagrade „Meša Selimović” i nagrade „Borisav Stanković”.
Njegov roman Tesla, portret među maskama je preveden na dvadeset, a roman Milenijum u Beogradu na deset jezika.

Vladimir Pištalo (1960) je jedan od najznačajnijih savremenih srpskih pisaca. Među njegova najpoznatija ostvarenja spadaju poetske proze Slikovnica, Manifesti, Čajevi Marsa / Noći, zbirke priča Kraj veka, Vitraž u sećanju, Priče iz celog sveta, romani Milenijum u Beogradu, Tesla, portret među maskama, Venecija, Sunce ovog dana: Pismo Andriću, Pesma o tri sveta , knjiga eseja Značenje džokera i knjiga putopisne proze Luke.

Roman Tesla, portret među maskama – nakon NIN-ove nagrade i Nagrade Narodne biblioteke Srbije za najčitaniju knjigu – ušao je u čitanke za osnovnu školu i gimnaziju. Objavljen je sa uspehom u svim bivšim jugoslovenskim republikama, a u SAD-u je doživeo tri izdanja. Krajem 2011. godine pojavilo se i specijalno zvučno izdanje u interpretaciji glumca Petra Božovića, a 2015. i zvučna knjiga na engleskom jeziku, koju je za američke čitaoce/slušaoce pročitao poznati glumac L. J. Ganser. Tesla je preveden na više od 20 svetskih jezika, što ovog pisca čini jednim od najprevođenijih domaćih autora, a u Turskoj je postao bestseler. Roman Milenijum u Beogradu preveden je na 10 svetskih jezika. Na osnovu oba romana igraju se pozorišne predstave.

Pored ovih dela, Pištalo je i autor dve neobične literarno-biografske knjige – Aleksandride, bajkovite povesti o životu Aleksandra Makedonskog, i novele Korto Malteze. U izdanju Agore, 2009. i 2010. godine objavljena su i Odabrana dela ovog pisca u 11 knjiga. 2023–2024, u zajedničkom izdanju Agore i Lagune izlaze i Izabrane knjige Vladimira Pištala u 14 knjiga.

Dobitnik je više značajnih književnih priznanja, među kojima su NIN-ova nagrada, nagrade „Meša Selimović“, „Borisav Stanković“, „Todor Manojlović“, „Grigorije Božović“, „Teodor Pavlović“, „Beskrajni plavi krug“, „Dr Špiro Matijević“… Kao prevodilac, dobio je nagradu „Miloš N. Đurić“ za prevod poezije Čarlsa Simića.

Do februara 2021. živeo je u Americi, gde je predavao svetsku i američku istoriju na Univerzitetu u Vusteru, Masačusets.

Od 2021. do 2025. bio je upravnik Narodne biblioteke Srbije u Beogradu.

Dragan Vukčević

Luka Rakojević

Vladimir Vujošević

Dragan Vukčević

Rođen je 1958. godine u Titogradu (Podgorica). Diplomirao ja na Pravnom fakultetu Univerziteta Crne Gore (1980). Prvi je student Univerziteta Crne Gore koji je završio studije sa prosječnom ocjenom 10 (deset). U toku studija 1979/80. obavljao je dužnost studenta-prorektora. Magistrirao je (1983) i doktorirao (1993) na Pravnom fakultetu u Beogradu (Pravno-sociološki smjer).

Glavni i odgovorni urednik je u Izdavačkoj kući CID, od njenog osnivanja (1994).

Osnivač je NVO Sociološki centar Crne Gore (SOCEN), koji se bavi sociološkim istraživanjima crnogorskog društva. Rezultati tih istraživanja objavljeni su kao posebne sociološke studije.

Jedan je od osnivača Univerziteta Donja Gorica (UDG).

Predsjednik je Skupštine osnivača (UDG). Na istom Univerzitetu obavlja je dužnost dekana Fakulteta pravnih nauka (2007–2016 i od 2021. godine). Glavni je urednik časopisa Humanističke studije na Humanističkim studijama UDG. Predsjednik je Savjeta časopisa Studia Iuridica Montenegrina na Fakultetu pravnih nauka UDG.

Za vanrednog člana Crnogorske akademije nauka i umjetnosti izabran je 6. decembra 1996. godine, a za redovnog 12. decembra 2003. godine.

Bio je urednik Grupacije društvenih nauka u projektu CANU – Enciklopedija Crne Gore.

Predmet njegovog naučnog istraživanja su sociologija, teorije globalizacije, sociologija prava i pravna kultura.

Živi i radi u Podgorici.

Luka Rakojević je rođen  1991. godine u Nikšiću. U istom gradu je završio Osnovnu školu „Olga Golović“ i Gimnaziju „Stojan Cerović“. Na Fakultetu umjetnosti Univerziteta Donja Gorica završio je sve nivoe akademskih studija iz oblasti teorije umjetnosti. Učesnik je više međunarodnih naučnih skupova u zemlji i regionu. Dobitnik je nekoliko studentskih i omladinskih nagrada. Angažovan je na projektima vezanim za kulturu Crne Gore. Tekstove objavljuje u brojnim časopisima iz oblasti kulture i humanistike.

Vladimir Vujošević rođen je 1986. godine u Podgorici. Diplomirao je filozofiju na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Beogradu, a doktorske studije književnosti završio je 2018. godine na istom univerzitetu, odbranivši disertaciju posvećenu gotskim motivima u prozi Flannery O’Connor. Docent je na Filološkom fakultetu Univerziteta Donja Gorica u Podgorici, gdje predaje američku književnost i kulturu. Od 2023. godine član je Odbora za filozofiju Crnogorske akademije nauka i umjetnosti. Njegova naučna interesovanja obuhvataju naratologiju, analitičku filozofiju književnosti i gotičke studije.

Boro Drašković

Darko Bajić, reditelj

Boris Liješević, reditelj

Boro Drašković (Sarajevo,1935) pozorišni i filmski reditelj, diplomirao je režiju na Akademiji za pozorišnu i filmsku umetnost u klasi prof. Huga Klajna. Radio je najpre kao novinar sarajevskog lista Oslobođenje, a 1959. godine počeo je da režira u sarajevskom Narodnom pozorištu. 1965. godine postao je stalni reditelj Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu. Od 1976. godine profesor je režije na novosadskoj Akademiji umetnosti. Šef je Katedre za režiju, a drži multimedijalnu nastavu glume i režije. Režirao je, između ostalog, sledeće predstave: Kad su cvetale tikve, Ćelava pevačica, Stradija, Mrtve duše, Hamlet, Henrih IV, a za režiju Sartrovih Prljavih ruku dobio je Oktobarsku nagradu grada Beograda 1967. godine. Režirao je i igrane filmove: Horoskop, Nokaut, Usijanje, Život je lep, Vukovar jedna priča. Drašković se bavi i književnošću. Objavio je zbirku pripovedaka i dramu Rašnirane cipele, knjigu rediteljskih beležaka iz pozorišta Promena, knjigu razgovora sa rediteljima Paradoks o reditelju i zapise o pozorištu Kralj majmuna.

www.prometej.rs

Darko Bajić je rođen1955. godine u Beogradu. Diplomirao je filmsku i televizijsku režiju na Fakultetu dramskih umetnosti, na kome je predavao filmsku i tv režiju od 1986. godine. U zvanje redovnog profesora izabran je 2003. godine. Nastavu je izvodio na osnovnim i na doktorskim studijama Fakulteta dramskih umetnosti do 2024. godine.

U periodu od 1995 do 2003 tri puta je bio biran od strane profesora Fakulteta dramskih umetnosti na funkciju prodekana za filmski i TV smer. Dva puta je bio šef katedre za FTV Režiju. U tri mandata bio je i član senata Rektorata Umetnosti u Beogradu. Savet Univerziteta Umetnosti u Beogradu dodelio mu je 2017. godine Veliku plaketu sa poveljom za izuzetne zasluge i doprinos razvoju FDU i Univerziteta.

Svoj prvi dugometražni igrani film “Direktan prenos” započeo je još kao student. Ovim filmom je diplomirao i time započeo svoju bogatu stvaralačku karijeru. Režirao je dugometražne igrane i dokumentarne filmove, televizijske serije i pozorišne predstave i postao jedan od najznačajnijih reditelja sa ovih prostora.

Darko Bajić je dobitnik mnogobrojnih nagrada na filmskim i pozorišnim festivalima u zemlji i svetu. Njegovi filmovi dali su nemerljiv doprinos nacionalnoj kinematografiji i obarali rekorde gledanosti u domaćim bioskopima.

Darko Bajić je jedan od osnivača Filmskog centra Srbije, član prvog upravnog odbora i predsednik upravnog odbora od 2011 do 2014 godine. Jedan je od osnivača i prvi predsednik Asocijacije filmskih reditelja Srbije. Osnivač je prve Grupacije producenata pri Privrednoj komori Srbije kao i zagovornik osnivanja profesionalnih asocijacija i sindikata u svim filmskim profesijama. Od 2023. član je Upravnog odbora UFUS AFA Zaštite.

Idejni tvorac je i osnivač Festivala filmske režije u Leskovcu LIFFE, čiji je bio umetnički direktor trinaest godina. Jedan je od osnivača jmanifestacije Godišnje nagrade reditelja (2024.) koja pomoću platforme povezuje preko 200 reditelja koji aktivno učestvuju u izboru nagrada za najbolju režiju filmova i tv serija regiona bivše Jugoslavije. Darko Bajić (2008.) renovira, programski i tehnički vodi bioskop Balkan sa ciljem promocije autorskih ostvarenja srpske i evropske kinematografije kao i mladih umetnika koji tek ulaze u svet filma. Ovaj projekat dobio je i pozitivne ocene komisije i bio predložen za članstvo EUROPA CINEMA.

?????????????????????

Boris Liješević rođen je u Beogradu 1976. Odrastao je u Budvi. Na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu, na Grupi za srpsku književnost i jezik, apsolvirao je 1999. Diplomirao je režiju na Akademiji umetnosti u Novom Sadu 2004. Reditelj je više od 40 predstava i dobitnik skoro isto toliko nagrada. Kultni status stekle su brojne predstave koje je radio koliko na beogradskim scenama toliko i u Crnoj Gori (Prisustvo, Greta stranica 89, Dragi tata, Zverinjak, Jare u mleku, Povodom galeba, Čekaonica sa 200 izvođenja, Noćna straža, Lorencačo, Nahod Simeon, Čitač, PraFaust, Hotel Slobodan promet, Očevi su grad(ili), Naličje, Elijahova stolica i mnoge druge).

Liješević se sada vraća sa autorskim projektom Moje pozorište i to ne samo kao reditelj već i kao učesnik na sceni. Pedeset godina života možda je prerano za autobiografiju, ali je vrijeme kada počinje preispitivanje, kada sjećanja postaju življa od svakodnevnice, kada je sve teže pobjeći od vječite dileme: da li je moglo drugačije ili je moralo baš tako.

Majstor da nam univerzalno prikaže kroz lične sudbine, ovog puta ima namjeru da lično uzdigne na nivo univerzalnog. Njegov duboko intimni svijet biće ogledalo s dva lica, okrenuto i publici i autoru na sceni.

U vremenu u kojem je teško pobjeći od opšteg i masovnog, Boris Liješević ima ambiciju da nas okrene ličnim temama i sebi samima.

www.rts.rs

Moderator: Gojko Božović

Mihajlo Pantić (1957, Beograd), književnik, profesor Beogradskog univerziteta. Objavio je pedesetak knjiga studija, eseja, književnih kritika i antologija, uključujući i jedanaest zbirki priča. Solvitur scribendo je osmi nastavak autorske edicije Puzzle posvećene pitanjima književnosti i komentarima na okolnosti u kojima ona nastaje i postoji. Priče Mihajla Pantića prevedene su na više od dvadeset jezika i, uz posebna izdanja, uvrštene u mnoge antologije i preglede u Srbiji i svetu. Za pripovedački i esejistički rad dobio je najznačajnije književne nagrade. Živi na Novom Beogradu i počasni je građanin tog dela Beograda.

Gojko Božović (Pljevlja, 1972), pesnik, književni kritičar, esejista, izdavač.

Knjige pesama: Podzemni bioskop (1991), Duša zveri (1993), Pesme o stvarima (1996), Arhipelag (2002), Elementi (2006), Obližnja božanstva (2012) i Mapa (2017).

Knjige eseja: Poezija u vremenu. O srpskoj poeziji druge polovine 20. veka (2000), Mesta koja volimo. Eseji o srpskoj poeziji (2009) i Književnost i dani (2018).

Antologije: Antologija novije srpske poezije (2005), Place We Love. An Anthology of Contemporary Serbian Poetry (2006, 2011) i Svet oko nas. Evropski gradovi u novoj srpskoj pripoveci (2009, 2018).

Nagrade za poeziju: „Matićev šal“, „Brana Cvetković“, „Đura Jakšić“, „Branko Ćopić“, „Europa Giovani International Poetry Prize“, „Kočićevo pero“ i „Kočićeva knjiga“.

Nagrada za esejistiku: „Borislav Pekić“.

Poezija i eseji Gojka Božovića prevođeni su na engleski, francuski, nemački, italijanski, ruski, španski, holandski, danski, portugalski, češki, mađarski, slovački, poljski, rumunski, bugarski, slovenački i makedonski jezik.

Knjige izabranih pesama Gojka Božovića objavljene su u Makedoniji (Елементи, 2010), u Bugarskoj (Името на езика, 2016) i u Rusiji (Карта и другие стихоторения, 2018). U Makedoniji je objavljena i knjiga pesama Gojka Božovića Околни божества : песни и хроники (2014).

Bavi se priređivačkim i uredničkim radom.

Osnivač i glavni urednik Izdavačke kuće Arhipelag i Beogradskog festivala evropske književnosti.

Potpredsednik Srpskog PEN centra.

Živi u Beogradu.

Vladimir Vujović

Razgovori s Vješticom

Moderator: Igor Perišić

Vladimir Vujović rođen je 1991. godine. Diplomirao je na Medicinskom fakultetu u Beogradu. Objavio je romane Silencio (Matica srpska, 2017), Spaljivanje Džošua drveta (Sumatra izdavaštvo, 2021) i Razgovori s Vješticom (Sumatra izdavaštvo, 2025). Roman Razgovori s Vješticom našao se u najužem izboru za NIN-ovu nagradu kao i za nagradu „Beogradski pobednik“.

Za zbirku priča Slobodni udarci (Partizanska knjiga, 2025) dobio je nagrade „Đura Đukanov“ i „Edo Budiša“, kao i posebno priznanje u okviru Nagradu Evropske unije za književnost 2026. godine.

Igor Perišić (Zrenjanin 1974), diplomirao, magistrirao i doktorirao na Filološkom fakultetu u Beogradu. Od 2006. godine stalno je zaposlen u Institutu za književnost i umetnost u Beogradu, sada u zvanju naučnog savetnika. Tokom 2014. završio postdoktorsko usavršavanje na Univerzitetu u Notingemu. Bio je predsednik Srpskog književnog društva (2016). Od 1. januara 2020. rukovodilac je naučnog Odeljenja za proučavanje srpske književne kritike i metakritike u Institutu za književnost i umetnost. Objavio knjige Gola priča (2007), Uvod u teorije smeha (2010, 2012), Utopija smeha (2013), Кritika i metakritika (2014), Ženski portreti (2017), Srpski (o)kvir (2020) i Кnjiževnost i liberalna misao (2023), kao i devedesetak studija i članaka u naučnim zbornicima, časopisima i književnoj periodici. Tekstovi su mu prevođeni na nemački, poljski i slovenački jezik. Stalni je književni kritičar emisije „Kulturni centar“ RTS-a.

Moderator: Danka Ivanović

Oto Horvat rođen je 1967. u Novom Sadu. Završio je gimnaziju u Sremskim Karlovcima. Studirao je u Novom Sadu, Erlangenu i Berlinu. Živi i radi u Firenci.

Objavlјene knjige:  poezija:
Gde nestaje šuma (Književna zajednica Novog Sada, Novi Sad, 1987, „Brankova nagrada”),
Gorki listovi (Bratstvo Jedinstvo, Novi Sad, 1990),
Zgrušavanje (Matica srpska, Novi Sad, 1990),
Fotografije (Prometej, Novi Sad, 1996),
Dozvola za boravak (Narodna knjiga, Beograd, 2002),
Putovati u Olmo (Narodna biblioteka Stefan Prvovenčani, Kraljevo, 2008, Nagrada „Miroslav Antić”),
Izabrane & nove pesme (Kulturni centar Novog Sada, Novi Sad, 2009);
roman:
Sabo je stao (Kulturni centar Novog Sada, Novi Sad, 2014, Nagrada „Biljana Jovanović”, Nagrada „Mirko Kovač” i najuži izbor za NIN-ovu nagradu);
Noćna projekcija (Akademska knjiga, Novi Sad, 2021).
zbirka priča:
Kao Celanovi ljubavnici (Akademska knjiga, Novi Sad, 2016; Nagrada „Karolj Sirmai”),
Momenti 1-49 (Akademska knjiga, Novi Sad, 2025),
prevodi (knjige):
Janoš Pilinski, Krater (1992, Nagrada Društva književnika Vojvodine za prevod godine);
Oto Fenjveši, Anđeo haosa (2009);
Hans Magnus Encensberger, Poslednji pozdrav astronautima (2010).

Danka Ivanović (Cetinje, 1988) završila je osnovne i master studije francuskog jezika i književnosti na Univerzitetu u Beogradu i Univerzitetu u Luvenu. Trenutno na Filološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu pohađa doktorske studije književnosti. Prevodi sa francuskog, prikazi i poezija objavljeni su joj u časopisima Polja, Ulaznica, Beogradski književni časopis, Književna istorija, na internet portalima i u zborniku poezije Tajni grad (Enklava, 2021). Prazne kuće prvi su autorkin roman.

Enes Halilović

Moderator: Vesna Trijić

Enes Halilović rođen je 5. marta 1977. u Novom Pazaru.

Poezija: „Srednje slovo“(1995, 2016), „Bludni parip“ (2000, 2017), „Listovi na vodi“ (2007, 2008, 2008), „Pesme iz bolesti i zdravlja“ (2011), „Zidovi“ (2014, 2015, 2024), „Bangladeš“ (2019) i “Sekvoja” (2022).

Zbirke priča: „Potomci odbijenih prosaca“ (2004), „Kapilarne pojave“ (2006) i „Čudna knjiga“ (2017, 2018).

Drame: „In vivo“(2004), „Kemet“(2009, 2010) i “Zemlja” (2022).

Romani: „Ep o vodi“(2012), „Ako dugo gledaš u ponor“(2016, 2017, 2021, 2022), „Ljudi bez grobova“ (2020, 2021) i „Bekos“ (2025).

Izabrane pesme: Lomača (2012).

Izabrane priče: Kamenorezački zanat (2025).

Osnovao je književni časopis „Sent“ i književni web časopis „Eckermann“.

Knjige Enesa Halilovića objavljene su na engleskom, poljskom, francuskom, makedonskom, turskom, albanskom, bugarskom, ruskom, italijanskom i latinskom jeziku, a proza i poezija je prevođena na engleski, nemački, španski, ruski, arapski, turski, francuski, poljski, rumunski, ukrajinski, mađarski, slovenački, letonski, albanski, makedonski, grčki, bugarski, katalonski, romski, danski, portugalski, italijanski, beloruski, jermenski, hebrejski, japanski, persijski i latinski jezik.

Nagrade: Zlatna značka za doprinos kulturi KPZ Srbije, „Branko Miljković“, „Đura Jakšić“, „Meša Selimović“, „Ahmed Vali“, „Stevan Sremac“, „Zlatno slovo“, „Grigorije Božović”, Vitalova nagrada, „Zaplanjski Orfej”, „Kočićevo pero”, „Velika nagrada Ivo Andrić”, Povelja festivala u Anciju, „Kosarin vijenac“, „Beogradski pobednik“ i „Živojin Pavlović“.

Vesna Trijić (Kraljevo, 1975) diplomirala je i doktorirala na Filološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Od 2002. godine je u različitim medijima stalno angažovana kao književni kritičar; njene književne kritike emituju se redovno u Kulturnom dnevniku Radio-televizije Srbije. Autorka je studija Književnost između politike i kulture: Branimir Šćepanović i Danilo Kiš i Legenda o Đilasu. Nagrađivana je autorka i članica je Srpskog književnog društva. Živi u Beogradu.

Turneja

Moderator: Nikola Nikolić

Sašo Ognenovski (1964.) makedonski je književnik, pozorišni kritičar i komunikolog. Njegov kreativni popis uključuje sedam knjiga poezije (Lavina, 1995.; Plodovi pakla, 2014.; Pustinjski cvijet, 2015., Šuma, 2018., Mijenjanje prošlosti, 2019., Druge daljine, 2023., Nepronađeno sklonište, 2024.), dvije knjige dječjih igrokaza (Jednostavna priča, 2001.; Čarobni kompas, 2011.), dvije drame za odrasle (Tuga, 2012.; Tvrdjava, 2016.) i dva romana (Sivi trg 2019., Turneja 2020.) te radove iz područja komunikacija, semiotike, multikulturalizma, poyorišta, štampane u raznim časopisima i prezentirane na konferencijama po svijetu. Piše i pozorišne i književne kritike, eseje i kolumne za makedonske, srpske i europske časopise i internet portale, te za Plays International i Europe. Za svoj rad dobio je nagradu IWA BOGDANI sa Kosova, godišnju nagradu Društva prevodilaca Crne Gore i nagradu “Književno pero” Hrvatskog književnog društvaiz Rijeke. Djela su mu prevedena na albanski, engleski, indijski, slovenački, srpski, hrvatski, mađarski, bugarski i arapski jezik. Glavni je urednik književnog časopisa “Književni elementi” i web magazina “Elementi” kao i predsjednik Udruge za umjetnost i multikulturalnost i izdavačke kuće “Perun Artis” iz Bitolja. Preveo je dosad više od 40 književnih djela glavno sa srpskog, hrvatskog, crnogorskog I bugarskog jezika.

Nikola Nikolić

Nikola Nikolić je rođen 1989. godine u Podgorici. Završio je Fakultet političkih nauka Univerziteta Crne Gore. Na istom fakultetu odbranio je magistarsku tezu o kvislinškim režimima. Objavio je tri romana: „Čvor“ (2011), „Meandar“ (2014) i „Sirene za uzbunu“ (2019), kao i zbirku priča „Atakama“ (2016). Koautor je knjige „Dnevnik 2020“, sa još petoro autora iz ex yu zemalja (Luiza Bouharaoua, Rumena Bužarovska, Danilo Lučić, Lana Bastašić, Dijana Matković), koja je objavljena u Hrvatskoj, Srbiji i Sjevernoj Makedoniji. Kourednik je knjige „Ko je ko u dijaspori Crne Gore – nauka“ (2013).

Priče objavljuje u crnogorskim i regionalnim časopisima i na portalima za književnost (Art, Ars, Zarez, Kritična masa, Strane, Libra libera, Prosvjeta, Best Book, Beogradski književni časopis, Čovjek-Časopis). Piše književnu kritiku (Vijesti, portal Glif). Autor je 80-ak blogova na portalu Vijesti (izmeću 2012. i 2018).

Dobitnik je nagrade „Bihorska Venera“ za kratku priču. Njegova priča „Atakama“ uvrštena je u 25 najboljih na regionalnom konkursu za kratku priču „Biber“ 2021. godine. Priče su mu prevođene na albanski, engleski, njemački i makedonski jezik. U periodu 2017-2021. bio je umjetnički direktor Međunarodnog podgoričkog sajma knjiga i obrazovanja. Na portalu Kombinat objavljuje intervjue sa autorima i autorkama iz ex yu regiona.