Srđan Dragojević

Paša

Moderator: Dubravka Dragović Šehović

 

U romanu „Paša“ uhvatio je mentalitet balkanskog čoveka. Ova knjiga je kao balkanski vestern koji bi Serđo Leone snimio nakon beskrajne partije pokera na Cetinju – istakao je Stojiljković.

 

Pored Dragojevića, o „Paši“ koji je „balkanski, ali i feministički vestern“, kako smo čuli, govorili su pisac Dejan Stojiljković i urednica u Laguni Dubravka Dragović Šehović. a moderator večeri bila je Mona Cukić, koja je razgovo započela poređenjem prvog Dragojevićevog romana „Lajk“, koji je savremen i u kojem nam približava život influensera, dok „Paša“ vodi čitaoce u Pariz, u 1876. godinu, kao i u Crnu Goru, na Cetinje iz 1886.

U Parizu zatičemo studente vojne akademije Sen Sir – Nikolu Petrovića, budućeg crnogorskog knjaza, i njegovog najboljeg prijatelja Osman pašu, budućeg turskog vojskovođu. Nakon njihovih mladalačkih provoda Parizom i pokeraških umeća koja su odjekivala Bulevarom Kliši, deset godina kasnije, nekadašnji prijatelji sreću se u bici kod Vučjeg dola, gde su Crnogorci do nogu potukli tursku vojsku, a Osman pašu zarobili.

Čitaoci prate legendarnu partiju pokera na kojoj se dobija i gubi čitava jedna kneževina, i vrhunac drame odigrava se upravo za kockarskim stolom. U sve to, kako je izjavio Dragojević, upletena je i jedna izuzetna žena, Elizabet Atkins, dopisnica britanskog Dejli Telegrafa, koja puši, puca iz vinčesterke, odbja da bude ukalupljena u muškoj priči, kojom su očarani i knjaz Nikola i Osman paša, dok je stari Crnogorci doživljavaju kao „goru od Turčina“.

Dragojeviću su za ovu priču, kako je naveo, inspiracija bili „Memoari sa Balkana 1858 – 1878“ Martina Gjurgjevića objavljeni u Mostaru 1910, želeo je da napravi svoju verziju ove knjige 116 godina od njenog izdanja, a pre toga, planirao je filmsku verziju romana „Zelena čoja Montenegra“ Mome Kapora i Zuke Džumhura, za koju je napisao i scenario.

Ali, kako i on porodično „vuče“ crnogorske korene, osnovno sećanje za roman „Paša“ bila mu je njegova pokojna baka Milena, kojoj je i posvetio ovu knjigu.

– Bio sam dečak kad mi je pričala da je njen deda na polici u kući držao usoljenu i prepariranu glavu turskog oficira, kao trofej iz bitke kod Vučjeg dola, i meni je to kao malom bilo strašno. A onda sam krajem 90-tih hteo sa mojim drugarima Bjelom i Kojom (Draganom Bjelogrlićem i Nikolom Kojom) da snimim film „Zelena čoja Montenegra“.

Bili su tu i producenti iz Crne Gore, Kapor, naslednici Džumhura, i odjednom su se svi oni posvađali, kako to kod nas biva, a pre toga su krenuli da šiju smokinge za dodelu Oskara. Francuski Kanal plus bio je zainteresovan za ovaj film, to je za njih egzotična tema, ali autorska prava nisu bila obezbeđena – ispričao je Dragojević.

Onda je njegov otac, bibliofil, našao knjigu Martina Gjurgjevića kojom su se rukovodili Kapor i Džumhur u svom romanu, koja je bila javno dobro i za koju nisu bila potrebna autorska prava.

www.danas.rs

 

Srđan Dragojević (Beograd, 1963) rođen je u SFRJ. Po obrazovanju je klinički psiholog i reditelj.
Snimio je filmove Mi nismo anđeli (1992), Dva sata kvalitetnog TV programa (1994), Lepa sela lepo gore (1996), Rane (1998), Mi nismo anđeli 2 (2005), Sveti Georgije ubiva aždahu (2009), Parada (2011), Atomski zdesna (2014).

 

 

 

 

 

Dubravka Dragović Šehović je srpska književnica, urednica i konsultantkinja, prepoznatljiva po svom radu u izdavaštvu i vođenju književnih projekata. Diplomirala je na Filološkom fakultetu u Beogradu, a njena biografija obuhvata značajne uloge u medijima i kulturnom životu Srbije